Dnia 3 maja 1791 r. w czasie uroczystych obrad Sejmu Wielkiego na Zamku Królewskim w Warszawie uchwalono akt prawny, który przeszedł do historii jako Konstytucja 3 maja.
We wstępie do aktu wyjaśniono przyczyny jego ustanowienia – „  uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania [….]konstytucji narodowej jedynie zawisł [….] , chcąc [….] na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć [….], dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia Ojczyzny naszej [….]niniejszą konstytucję uchwalamy[…]

Konstytucja 3 maja była pierwszą konstytucją w Europie , a drugą na świecie ( po amerykańskiej). Wprowadzała dwie fundamentalne zasady demokracji, mówiące o suwerenności narodu i trójpodziale władzy. Czerpiąc inspirację z myśli społecznej i politycznej europejskiego oświecenia, była próbą połączenia nowoczesnego systemu zarządzania państwem z tradycją demokracji szlacheckiej.
Chociaż proces przemian i przebudowy państwa został zahamowany przez rozbiory , to jednak dzieło Sejmu Wielkiego na trwałe wpisało się dzieje Polski. Jako święto państwowe, dzień uchwalenia konstytucji obchodzono już w okresie międzywojennym. W czasie II wojny i w czasach komunistycznych świętowanie tego  wydarzenia było zabronione.  Święto Narodowe Trzeciego Maja przywrócono do kalendarza świąt państwowych i narodowych ustawą z 6 IV 1990 r.